Δευτέρα, 5 Ιανουαρίου 2015

ΜΟΥΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ:ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ



 Γράφει η Μαριλένα Φωκά,Σύμβουλος Μουσικοθεραπείας



     Μουσική κατά τον επιστημονικό  ορισμό είναι η  τέχνη και η επιστήμη που ασχολείται με τους ήχους.[i], ορισμός που αποδίδεται κυρίως στη δυτική μουσική. Ως προς το τεχνικό  μέρος μουσική είναι η προέλευση , παραγωγή ,το ύψος, η διάταξη, η διάρκεια , η ένταση, το ηχόχρωμα και η μεταξύ τους σύνδεση των ηχητικών κυμάτων που αποτελούν τους ήχους. Δομικά στοιχεία της μουσικής θεωρούνται ο ρυθμός, η αρμονία και η μελωδία. Σκοπός της μουσικής είναι να τέρψει τον ακροατή και να οδηγήσει την ψυχή του στην βίωση ανώτερων συναισθημάτων. Πόσοι  άραγε γνωρίζουν ότι η μουσική εκτός από να μας διασκεδάζει μπορεί και να μας θεραπεύσει; Η επιστήμη που ασχολείται με αυτό λέγεται μουσικοθεραπεία και έχει διαδοθεί ευρέως στον κόσμο το τελευταίο μισό του αιώνα. “Στην Ε.Ε. και στις HΠA η Μουσικοθεραπεία αποτελεί βασικό τομέα κλινικής μελέτης  και έρευνας (Memorial, London Hospital of Neurodisability, Gemeinschaftskrankenhaus Herdecke κ.α.). Τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια εντάσσουν τη Μουσικοθεραπεία στα Προγράμματα Σπουδών Υγείας, Ειδικής Εκπαίδευσης και Θεραπείας, . Η ειδικότητα του Μουσικοθεραπευτή αναγνωρίζεται ως συμπληρωματικό επάγγελμα υγείας από το Health Professions Council και εντάσσεται στο εθνικό σύστημα υγείας. Τέλος πληθώρα αξιόπιστων δημοσιευμένων ερευνών καταδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των φυσιοθεραπευτικών παρεμβάσεων”[ii]
Φυσικά,  η θεραπευτική δύναμη της μουσικής δεν είναι εφεύρεση των καιρών μας αλλά είναι γνωστή από την πρώιμη αρχαιότητα. [iii]«Η ψυχή είναι σαν ένα έγχορδο όργανο, και η παιδεία πρέπει να την κουρδίσει, αλλού σφίγγοντας και αλλού χαλαρώνοντάς την, ώστε να γίνει ενιαία και όχι διασπασμένη, και η ζωή της μια αρμονία και όχι μια διαφωνία1». Αυτήν την άποψη ενστερνιζόταν   ο Πλάτων, τονίζοντας την αναγκαιότητα της αρμονικής ψυχικής ανάπτυξης των νέων, μέσα από τη μουσική αλλά και τη γυμναστική εκπαίδευση, ενώ στα Ομηρικά έπη ο  πολυμήχανος  Οδυσσέας βρίσκει θεραπεία στις πληγές του από τους γιούς του Αυτόλυκου.[iv]
Η πολιτογράφηση του αρχέτυπο μύθου  του Ορφέα, σαν θέμα όπερας και μπαλέτου (ο Ορφέας στη μουσική )που του αποδόθηκαν ιδιότητες όχι μόνο να εξημερώνει ζώα ,ανθρώπους και  ήθη με το χορδόφωνο τύπου λύρας  που έπαιζε αλλά να κάνει ακόμα  και ουράνια σώματα τα παράγουν μουσική δείχνει την βαθειά πεποίθηση του ανθρώπου στην ιαματική δύναμη της μουσικής από τα αρχαία χρόνια μέχρι τις μέρες μας. Επίσης, στην αρχαιότητα  ο Δάμων, ένας μεγάλος θεωρητικός της μουσικής θεωρούσε ότι η μουσική αντιπροσωπεύει τις κινήσεις της ψυχής στο ανθρώπινο σώμα ενώ ο Προφήτης Δαυίδ θεράπευε με ψαλμούς και το ψαλτήρι του τον Βασιλιά  Σολομώντα όταν αυτός έπεφτε σε βαθειά κατάθλιψη. Στα ιερά βιβλία των Ινδών , τις Βέδες  η μουσική αναφέρεται ω μέσον επούλωσης πληγών από το πεδίο της μάχης. Μια μορφή  επίσης μουσικοθεραπείας  σε συνδυασμό με κατάλληλη διατροφή και άσκηση εφαρμοζόταν και στα Ασκληπιεία ενώ ο φημισμένος ιατρός Γαληνός δεν έκανε δεκτούς στη σχολή του εκείνους που δεν είχαν λεπτή αίσθηση της μουσικής , ισχυριζόμενος πως κανένας γιατρός δεν μπορεί να ακροαστεί σωστά έναν άνθρωπο εάν δε μπορεί σκεφτεί πάνω στη μουσική[v]
Τι συμβαίνει όμως στον οργανισμό όταν η υγεία διαταράσσεται;  Σύμφωνα με τον ορισμό που διατυπώθηκε στο καταστατικό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (1946) η υγεία είναι «η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η  απουσία ασθένειας ή αναπηρίας» Όταν  λοιπόν ο οργανισμός φεύγει από αυτήν κατάσταση τότε ασθενεί.
Για να κατανοήσουμε τώρα τον τρόπο με τον οποίο η μουσική μπορεί να επιδράσει στον ανθρώπινο οργανισμό πρέπει να ξεκινήσουμε από την εξής αρχή της βιολογίας «Τα κύτταρα του ανθρώπου, τα μικρότερα δομικά στοιχεία της έμβιας ύλης, [vi]  αποτελούνται από συστηματικά οργανωμένες μονάδες μορίων και ατόμων. Μέσα στα κύτταρα του ανθρώπου δεν επικρατεί “ησυχία ‘ αλλά ένα σωρό βιοχημικές διεργασίες λαμβάνουν χώρα  που περιλαμβάνουν την κίνηση ουσιών, αποδέσμευση ενέργειας κ.α. Τα κύτταρα αυτά επιτελούν αυτές τις λειτουργίες με μια συγκεκριμένη τάξη, έναν ρυθμό. Όταν αυτός ο ρυθμός για κάποιο λόγο διαταραχτεί τότε το κύτταρο δεν λειτουργεί σωστά , δεν είναι σε μια υγιή κατάσταση, ασθενεί. Τα ασθενή κύτταρα είναι δυσλειτουργικά, αδύναμα, δύσμορφα και διογκωμένα .[vii] Όταν τα κύτταρα των οργάνων ασθενούν και τα ίδια τα όργανα  και όταν τα όργανα ασθενούν ασθενεί και ολόκληρο το σύστημα του ανθρώπου.
Τι είναι τώρα ο ήχος και πως επιδρά στα κύτταρα; Ο ήχος είναι ένα κύμα και εξετάζεται από την κυματική επιστήμη. Κυματική (παράγωγη λέξη από  το κύω + μα στα αρχ. Ελληνικά αυτό που φουσκώνει) είναι ένας ιδιαίτερος κλάδος της φυσικής ο όποιος έχει ως  αντικείμενο έρευνας το φυσικό φαινόμενο της διάδοσης μιας διαταραχής και συνεπώς τη μετάδοση μιας ενέργειας σε μορφή κύματος δηλ. [viii]μια διαταραχή που εκδηλώνεται στο χώρο και στο χρόνο. Και αφορά σε ένα συγκεκριμένο φυσικό μέγεθος. Η παλμική κίνηση των σωματιδίων του μέσου το οποίο υφίσταται την διαταραχή, αέριο, στερεό και μια άλλη κατάσταση της ύλης που καλείται πλάσμα. Στο κενό ο ήχος δεν μεταδίδεται.
Ο ήχος σαν κύμα απεικονίζεται με κυματομορφές, δηλαδή γεωμετρικά σχήματα που δείχνουν την μεταβολή της ενέργειας καθώς κινείται.  Στην προκειμένη περίπτωση τα μόρια του αέρα που μεταφέρουν το συγκεκριμένου ύψους και τονικότητας και διάρκειας κύμα .
Στην θεραπευτική διαδικασία οι τα ηχητικά κύματα διαπερνούν το ανθρώπινο σώμα και προκαλούν αντιληπτές και μετρήσιμες διακυμάνσεις που  κάνοντας ένα «βαθύ μασάζ» σε κυτταρικό επίπεδο τους αλλάζουμε «τη συχνότητα» εφόσον όπως θα εξηγήσουμε σε άλλο άρθρο τα κύτταρα είναι «ηχοευαίσθητα» επαναφέροντάς τα σε πρότερη κατάσταση ισορροπίας, δηλαδή υγείας. Τα αποτελέσματα της μουσικοθεραπείας είναι θεαματικά και όλο και περισσότερα μαθαίνουν οι επιστήμονες για τον μικρόκοσμο του ανθρώπινου οικοδομήματος και της επίδραση της μουσικής



Πίνακας της Μαριλένας Φωκά. ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ  Ελαιογραφία 50  Χ 60.
 Ιδανική εικόνα που δημιουργήθηκε σε συνδιασμό με μουσική για δημιουργία  «θεραπευτικού ηχοτοπίου»


Παραπομπές:

[i] ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ Εργασία πτυχιακή της Κερεζίδου Σοφίας Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ
[ii] Από Musicing.gr.
[iii] R.L.Nettleship, The theory of education in Plato’s Republic, with an introduction by
S.Leeson, Oxford: University Press, (1935) 1969, σελ.31.
[iv] ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ  Dr.Saboutin εκδ. PS σ. 16
[v] ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ  Dr.Saboutin εκδ. PS σ. 22
[vii] ΙΑΤΡΙΚΕς ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ  Dr.Saboutin εκδ. PS


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου